Mutlaka istanbul’da Gezilmesi ve Yapılması Gereken 58 Öneri

Dünyanın en büyük medeniyetlerine ev sahipliği yapmış, “Bütün yollar İstanbul’a çıkar” sözünü tarihe kazımış, uzunca bir dönem gerçekten de ‘dünyanın merkezi’ olmuş İstanbul’da gezilecek ve görülecek çok fazla yer, yapılacak çok fazla şey var. İstanbul’u keşfetmek öyle bir kaç güne, birkaç haftaya ya da aya sığdırılabilecek gibi değil. Kaldırdığınız her taşın altından, vurduğunuz her kazmadan başka bir tarihin, başka bir hikayenin gün yüzüne çıktığı İstanbul için turist rehberleri, gezilecek yer listeleri boldur. Genelde birbirine benzeyen bu listeler, İstanbul’u ziyarete gelmiş turistlerin, kısa süre içerisinde görmeleri mümkün ve elzem yerleri listeler. 

Bu liste ise daha çok İstanbul’da yaşayanların ya da uzun süreli ziyaretçilerin şehri kendisi yapan detayları keşfetmesini amaçlıyor. Bizden önce buradan kimler geçti, neler bıraktılar, hangi hikayelerle buradan ayrıldılar sorusunun mütevazi bir yanıtı gibi. Ya da yanıtlarının ufak ama isabetli bir parçası. Birbirine taban tabana zıt uygarlıkların kale bellediği ve daima yücelttiği bu şehir bugün hayatta kalma savaşı veriyor olsa da hala ayakta. Onu tanımak, onunla yaşayanların İstanbul’a bir borcu aslında. İstanbul demek; bazen mimozaların seyri bazen ise tarihi kalıntıların keşfi. Doğal, sakin, tarihi yerlerden Anadolu Yakası’ndan Avrupa Yakası’na kadar pek çok yer ve yapılacak şeyler bu listemizde. İster sevgilinizle, ister eşinizle, isterseniz ailenizle bu maceraya, önemli noktalara kucak açın. Gelin onu beraberce keşfedelim…

İstanbul’un tarihi ve kültürünü görsellerle anlatan Twitter’daki Kültüristan hesabının bu harikulade derlemesini sizler için tekrar düzenledik.

1. Haliç surları, Kara Surları ve Marmara Surları’nı keşfedin. Sur diplerinden yürüyün.

1204’de Latinlerin, 1453’de Türkler’in şehre girdikleri lokasyonlarda biraz nefeslenin. Haliç surlarının tek yaşayan kapısı, adı  zamanla Cibali’ye dönmüş olan Cebe Ali’nin eğri kapısının hikayesini öğrenin.

2. İstanbul’un 7 tepesini öğrenin. Üzerindeki anıtsal yapıları gezin.

Aslında 7 tepe üzerine kurulan İstanbul değil Roma’dır. Büyük Konstantin 330 yılında Roma İmparatorluğu’nun başkentini Roma’dan İstanbul’a taşırken bir çok kurum ve yapı gibi 7 tepe efsanesini de buraya uyarlamış, Haliç’in kenarındaki yükseltiler tepe ilan edilmiştir. Bu tepeler şunlardır:

1.Sultanahmet bölgesi

2. Nuruosmaniye-Çemberlitaş bölgesi

3. Süleymaniye-Beyazıt bölgesi

4. Fatih Camii’nin olduğu bölge

5. Yavuz Selim Camin’in olduğu bölge

6. Edirnekapı Mihrimah Sultan Camii’nin olduğu bölge

7. Kocamustafapaşa bölgesi

3. Mimar Sinan’ın izini sürün. Süleymaniye’deki Türbesi’nin sırrına erin. Küçük camilerinin güzelliğini keşfedin

Türbenin üstten görünüşü morden çağda mimarlığın sembolü olan pergel şeklindedir. Merchior Lorics’in panoramasında da Mimar Sinan’a ait olduğu tahmin edilen portrede sarığın üzerinde belli belirsiz bir pergel seçilebilmektedir.

4. Süleymaniye’nin eteklerinde gizlenmiş Rüstempaşa Camii’nin güzelliklerini görün.

Burası 2003 yılnda Avrupa’daki en güzel cami seçilmiştir. Mimar Sinan’ın en oranlı ve iç tezyinatı en güzel camisi burasıdır. Küçük ölçeğine rağmen iddialıdır, içerideki çinileri eşsizdir.

5. İstanbul’un çatısına Aydos Tepesi’ne çıkın.

Bizanslılar’ın inşa ettiği Aydos Kalesi’ni ziyaret edin.

6. İstanbul’un çatısından bodrumuna inin. Yeraltındaki İstanbul’u keşfedin. Binbirdirek ve Yerebatan Sarnıçlarını gezin.

Dan Brown’un Cehennem romanının bir kısmı İstanbul’da geçiyor. En mühim mekan ise Yerebatan Sarnıcı. Kitabın sonlarında epey ayrıntılı bir biçimde tasvir edilen Gorgon (Medusa) Başı’nı görebilirsiniz. 

Yeraltındaki İstanbul’un bununla sınırlı olmadığını bilin. Bir halı mağazasının altında kocaman bir dünya bulabilirsiniz. Sultanahmet Nakilbent Sokak’ta yer alan Nakkaş Halı mağazasının altında yeryüzünün en eski sanat galerisi var. 5.yy olarak tarihlenen bu sarnıça girmek için izin almanıza gerek yok. 

Oldukça yeni keşfedilen bir sarnıç ve tünel de Nuruosmaniye Camii’nin altından çıktı. Caminin restorasyonu sırasında farkedilen bu sarnıçtan  420 kamyon balçık çıkarıldı.12 oda ve 19 bölmeden oluşan sarnıç aynı zamanda caminin temelini oluşturuyor. Bu sarnıç içinde bulunan kuyu Eminönü’ne kadar uzanan 1 drenaj sistemine sahip.

7. Ulema semtini keşfedin.

Vefa-Süleymaniye-Küçük Pazar yakında büyük bir dönüşüm geçirecek. Artık son demleri olan bu semtleri mutlaka ziyaret edin.

8. İstanbul’un en eski sivil mimari örneğini Galata Banker Sokak’ta keşfedin.

1314’de kurulan Galata Meclis Binası, kuleden evvel inşa edilmiştir. Avrupa’daki en eski meclis binalarından biridir.

9. Adalar’da mimoza seyranına çıkın.

İlkbahar bunun için ideal vakitlerdir.

10. Adalar’a kadar gitmişken Heybeliada Terk-i Dünya Kilisesi’ni ziyaret edin.

İstanbul Ortodoks Kiliseleri arasında belki de en gözden ırak olanı Heybeliada Terk-i Dünya Kilisesi’dir. Burası bir çeşit inziva kilisesidir. Özellikle bahar başlangıcında yürüyüş ve ziyaret için mükemmel bir hedef ve rotadır. Mimoza zamanı gidilmesi tavsiye edilir

11. Hisarları gezin. Rumeli Hisarı’nı gezerken Nedim Gürsel’in Boğazkesen’ini okuyun. Çandarlı Halil Kulesi’ni ziyaret edin.

Has Hisarlı Abdülhak Şinasi Hisar’ı da ihmal etmeyin.

12. İstanbulun “tat”larını keşfedin. Kıyıda köşede güzel yerler hala var.

Hacı Bekir’i herkes bilir oysa 1865’den beri Tahtakale’de tarihi akideci Altan Şekerleme vardır. Beyoğlu Balık Pazarı’ndaki Üç Yıldız. Reçeli, şekeri ve lokumuyla 1926’dan beri aynı yerdedir. Yine Tahtakale’de yuvarlak kelle şekerleriyle Meşhur İtimat Şekercisi yıllardır aynı yerde hizmet verir. Kiloyla değil, sadece taneyle almak gereken Meşhur Bebek Badem Ezmesi 1904’te açılmıştır. Badem ezmesi deyince Cemilzade’nin de hakkını yememek gerekir. 1883’den beri hizmetteler. Kiloyla değil, yine taneyle alabilirsiniz. Kadıköy’deki Cafer Erol da ayrı bir ekoldür. 1807 den beri 215 yıldır bu işi yapmaktadırlar. Yine Kadıköy’deki Baylan, Adisababa ve Kup Griyye ile meşhurdur. İstanbul Levantenlerinin bize hediyesidir, onu da anmadan geçmek olmaz.

13. Hisarlar arasında boğaz motoruna binin. Bebek, Arnavutköy, Anadoluhisarı, Kandilli arasında asude bir yolculuk yapın.

14. Boğazda erguvan zamanı nisan-mayıs aylarıdır. Dilenci vapuruna atlayıp mora kesmiş boğaz güzelliklerini seyredin.

Kanlıca sırtlarında Mihrabad Korusu bunun en güzel yerlerindendir. Erguvan renginin Bizans imparatorları için neden önemli olduğunu öğrenin.

15. 23 Nisan’da Büyükada Aya Yorgi tepesine tırmanan binlerce müslüman yahut ortodoksa katılın. Adak adayın, dilek tutun.

Sahilden tepeye kadar çıplak ayakla yürümek ve renkli iplikler çekmek esastır.

16. Yok olmadan Kuzey Ormanları’nda pedal basın. İlerde yokluğunu çok hissedeceğiz.

17. İzlemediyseniz “Ah güzel İstanbul”u izleyin, izlediyseniz ara ara tekrar izleyin.

18. Fenerbahçe Burnu’nda baharı karşılayın. Erguvanlar, çınarlar, anıt serviler, delice zeytinler hep orada.

Burası her dem ressamlara ilham olmuştur.

“Dün Fenerbahçe’de gördüm
İri bir zümrüt içindeydi bahar” -Yahya Kemal

19. Mutlaka sahafları gezin, kitap müzayedelerini izleyin. İstanbul’u okuyun.

20. Palamutu lüferden, toriği kofanadan ayırmayı öğrenin. İstanbul demek balık demektir.

21. Ayasofya 1.Mahmut Kütüphanesi’nin şaheser kapı kolunu görün. “Ya Fettah”

22. Aşiyan’a gidin. Fikret’in evini ve cümle şairlerin kabirlerini ziyaret edin. Şiirlerini hatırlayın.

Tezer Özlü, Turgut Uyar, Orhan Veli Kanık, Cihat Arman, Özdemir Asaf, Attila İlhan, Münir Nurettin Selçuk, Ahmet Hamdi Tanpınar, Yahya Kemal Beyatlı’yı ziyaret edebilirsiniz.

23. Bu şehirde başka dinleri, başka ibadethaneleri ve onların ilginç hikayelerini merak edin, araştırın.

Hz.Muhammedin eli ile koruma altında tutulan Balat’taki Tur-i Sina Kilisesi’ni ziyaret edin, hikayesini öğrenin.

24. Mutlaka bir kez mehtap seyrine çıkın. Bu yüzyıllardır süren kadim bir gelenektir. Temmuz-Ağustos-Eylül’ün 13-14. gününü kaçırmayın.

Hiç çocuğu olmayan ve her daim mehtap seyrine çıkan Sultan 1. Mahmut “İki şeye doyamadım, bir evlada, iki mehtaba” der…

Mehtap bizim mimari geleneğimize bile yansımış, cihannüma ya da mehtabiye denilen kuleler, köşklere eklenmiştir.

Yazın Şehir Hatları cumartesi akşamları Moda’dan Anadolu Kavağı’na kadar mehtap seferleri yapıyor.

25. Kariye’yi gezin. Eşsiz mozaiklerden birinde yer alan talihsiz Maria Palailogos’un hikayesini öğrenin.

26. Bağlantılı olarak Fener’de yer alan ve Maria Palailogos’un yaptırdığı Kanlı Kilise’yi ziyaret edin.

İstanbul’un fethinden sonra kubbeli kiliselerin tamamı camiye çevrilmiştir. Bir tek istisna Fener’in sırtlarında bulunan Moğolların Meryemi ya da Kanlı Kilise’dir.

27. İstanbul’un sessiz sokaklarını (kaldıysa) keşfedin. Bir rehber, edebiyatçı gözüyle yazılmış olan şu kitaptan faydalanabilirsiniz.

28. Galata Kulesi’ne çıkın. Yüzlerce yıldır gözcülerin gözetlediği tarihi limana ve Tarihi Yarımada’ya bir de siz bakın.

Bir de tabii Hezarfen Ahmet Çelebi’yi düşünün.

29. Haziran ayında korularda ıhlamurlar çiçek acar. Acı acı ıhlamur kokusu sehre yayılır. Koruları bol bol gezin.

Özellikle Hidiv Korusu gidip görülecek güzel bir yerdir. Ihlamur ağaçları muhteşemdir.

30. Bizans’ın Bastille’i Anemas Zindanları’nı gezin. Burası aynı zamanda Türk sinemasının değişmez setlerindendir.

31. Mutlaka Piyer Loti’ye çıkın. Çıkarken teleferik, inerken yaya olarak inmek iyi bir fikir olabilir.

Bağlantılı olarak Çemberlitaş’ta Loti’nin kaldığı evi ve Necmettin Okyay’ın kitabesini görün.

32. Hazır gitmişken Erol Taş Kahvesi ve Kadırga Havuzlu Kahvesi semt kahveleri içinde gidilesi yerlerdir, buralarda birer kahve için.

33. Heybeliada’da Hüseyin Rahmi Gürpınar evini ziyaret edin.

Gürpınar bu kasvetli konakta 31 yılını nasıl geçirmiş merak edin. 1944’te savaşın en zor günlerinde bu konakta yaşlı ve hasta bir adam olarak vefat etti. Kışları çok üşüdüğü kesin. Hiç evlenmemiş ve sürekli yazı yazıp dantel örmüştür. Dantelleri hala müzede sergilenir.

34. İstanbul’da sadece 3 büyükler rekabeti var sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Bizans’ın 4 büyük takımı maviler, yeşiller, kırmızılar, beyazları bilin. Sultanahmet Mozaik Müzesi’nde sizi selamlıyorlar.

Bu dört takım zamanla ikiye düştü. Gelenek Osmanlı’da da devam etti. Lahanacılar ve bamyacılar. Sultanlar bile taraftardı. Bazen bu takımlar ayaklanmalara öncülük ettiler. Müze şu aralar restorasyonda ve kapalı olabilir ancak mutlaka gezilmesi gereken bir mekan.

35. Viyana’da dökme demirden imal edilip İstanbul’da montajı yapılan türünün tek örneği Stefan Sveti Kilisesi’ni görün

36 Göbek bağı Galata’da, kellesi Paris’te kesilmiş büyük bir Fransız şairinin izini, Bankalar Caddesi’nde sürün.

Bu büyük şair 1792’de kellesini giyotine uzattığında 32 yaşında ateşli bir jakobendi. Chenier’in kellesi kesildkten 70 yıl sonra, 1860’larda doğduğu binaya 1 kat eklenerek Osmanlı Bankası’nın ilk binası buraya kuruldu. Sokağın adı da oradan gelir. 1890’larda Mimar Aleksanr Vallury tarafından inşa edilen yeni binasına taşınırken, Vallury çok sevdiği Andre Chenier’in anısına binanın cephesine bir kitabe yazdırmıştır. Kitabede Chenier’in 1760’da bu binada doğduğu yazar. Cheiner’in hayatını okuduktan sonra gidip kitabeyi de görebilirsiniz.

37. Şehrin bal deposu olan Tahtakale Balkapanı Hanı ve altındaki binlerce yıllık bizans sarnıcını keşfedin.

Rivayete göre buradan Ayasofya’ya giden bir yol bile vardır.

38. Fener Rum Patrikhanesi’ne gidin. Her zaman açık olan kilise kısmında Hz.İsa’nın kırbaçlandığı söylenen sütunu görün.

39. Ortodokslar için İstanbul’daki en kutsal kiliselerden biri olan Ayvansaray Meryem Ana kilisesi’ni gezin.

Her zaman ziyarete açıktır. Müslüman, ortodoks herkes ziyaret eder. Ayazmasında çok güzel bir laf cambazlığı yapılmştır. “Yalnız yüzünüzü değil, günahlarınızı da yıkayınız” ibaresi tersten okunduğunda da aynı anlama gelir.

40. Haftaiçi bir sabah, çok erken saatte denize karşı günü uyandırın. Moda olur, Büyükçekmece olur fark etmez.

41. Kıyıda köşede kalmış esnaf lokantalarını bilin.

İstanbul’un birçok yemek alternatifini içinde barındıran bir şehir. İstanbul’un en güzel lokantalarından biri Asitane’dir. Kariye Müzesi’nin yanında gerçek bir vahadır. 16.yy Osmanlı mutfağından tutun 20.yy’a kadar geniş bir menüsü vardır. Kariye’den aşağı kendinizi Balat’a doğru salarsanız sahilde Köfteci Arvavut vardır. 1937’den beri aynı mekanda birkaç kuşaktır köftecilik yaparlar. Buradan dönüp Alibeyköy tarafına gittiğinizde çarşı içinde Güney Dürüm Evi, ciğer ve çöp şişte mucizeler yaratır. Hemen karşı caminin arka tarafında İstanbul’un en güzel balkan tulumbasını tadabilirsiniz.

42. İki tepeyi birbirine bağlayan Valens Kemerleri etrafında bir yürüyüş yapın. Hemen dibindeki Kadınlar Pazarı’nı gezin.

Kadınlar pazarı’nda büryan ve kemerin dibinde çay tavsiye olunur.

43. Büyükada Rum Yetimhanesi de görülmesi gereken yerlerden. Dünyada bir örneği daha yok.

50 yıldır boş olan binanın en büyük özelliği ise Avrupa’nın en büyük, dünyanın ise ikinci büyük ahşap binası olması. İçeri giremezsiniz ancak etrafından görmek bile güzel.

44. En güzel günbatımı Salacak’tan izlenir. Günü buradan batırın. Kız Kulesi de bonus olur.

46. Burgazadası’da Kalpazankaya’ya yürüyün. Dönüşte Sait Faik’in evine bir uğrayın.

Sahilde Ergün Pastanesi’nin milföy tatlısıyla ruhunuzu uçurun.

47. Emirgan’da çay içmek adettir. Büyüklerimizden böyle gördük.

Sait Faik, Özdemir Asaf, Sabahattin Eyüboğlu Emirgan’da… 

Ayrıca semtin tarihini de bilin. Emirgan semtine adını veren Revan (Erivan) Emir’i Emir Güne’dir. 4. Murat şehri savaşmadan teslim eden Emir’i yanına alıp İstanbul’a getirmiş ve bu semtte çok geniş araziler ihsan etmiştir

48. Galatasaray’daki Aynalı (Avrupa) Pasajı’nı mutlaka görün. Biraz yozlaşsa da hala Beyoğlu’nun mücevher kutusudur.

Bir çok antikacı vardır. Dar bir pasaj olduğundan duvarları aynalıdır. Üst kattaki karyatid heykeller çok güzeldir.

49. Gülhane Parkı’nda yürüyüş yapın. Burası eskiden hayvanat bahçesi ve konser alanıydı. Park içindeki Tanzimat Müzesi görülesidir.

Parkın içindeki Bizans devrine ait Aziz Pavlus Yetimhanesi kalıntıları ilginizi çekecektir. Parkın sonunda Gotlar sütunu kesin tarihlendirilemese bile en eski sütunlardan biri sayılır. Sütunun üzerinde FORTUNAE REDUCI OB DEVICTUS GOTHOS (Gotların yenilgisi sebebi ile geri dönen Fortuna’ya) yazar. Büyük Constantin’e atfedilmiştir.

 50. Mısır Çarşısı’nda dünyanın dört bir yanından gelen baharatların, çeşit çeşit lokum ve şekerlemelerin peşine düşün.

Çarşı L biçimindedir. Tam köşede bir balkon bulunur. Bu balkon çarşı emininin makamıdır. Burayı görün.

51. Moda’da neredeyse 115 yaşındaki Yeni Moda Eczanesi’ni görün. Zaman tünelinde bir yolculuk yapın.

Her şeyiyle güzel bir mekandır. 1902’den beri yerindedir. 3 padişah, 12 Cumhurbaşkanı görmüştür.

52. Ara sıra şehirde daraldığınızda onu bir tepeden izleyin. Bazen aşkların en güzeli uzaktan sevmektir.

53. Ayasofya’nın inşasındaki neredeyse imkansız hikayeleri bilin. Bu mühendislik harikasını kimler yaratmış öğrenin.

Ayasofya’ya uzaktan baktığımızda hantal bir file benzer. Oysa ilk yapıldığında böyle değildi. Bu görünüm zamanla oldu. Temel sorun yanlış statik hesabı ve acele yapılan inşaat faaliyetidir. 6.yy’da sadece 5 yılda bitmiş devasa bir yapı. Kiliseyi yaptıran Jüstinyanus görkemli bir yapıyı çok kısa sürede bitirmeleri için mimarlar İsidoros ve Antemyus’a baskı yapar. Binanın hafifletilmesi şarttır. Bu nedenle ta Rodos’tan özel bir çamur getirtilir. Bu çamurla tuğla imalatı yapılır. Tuğlalar ve derzleri tam kurumadan kubbe inşaatına geçilir. Kubbenin basıncı ile kuruyan tuğlalar zamanla binanın yanlardan açılmasına sebep olur. Bu nedenle Kubbe defalarca çökmüş ya da çatlamıştır.

 54. Dünyanın en eski üniversitesini Sultanahmet’te görün.

Hepimizin malumu dünyanın en eski üniversitesi neresidir diye sorulduğunda aklımıza Oxford, Cambridge gelir. Oysa dünyanın en eski üniversitesi bu İngiliz üniversitelerinden 300 yıl önce kurulmuş olan Konstantinopolis Üniversitesi’dir. 856 yılında Büyük Saray’ın kuzey doğusunda yer alan Magnarua Sarayı’nın çatısı altında eğitim faaliyetine başlayan bu kurum 1150 yıl önce resmen kurulmuş ve sadece temelleri ile de olsa bugün hala ayakta duran kainatın en eski üniversitesidir.

55. Dünyanın başlangıç noktası Greenwich değil, Sultanahmet’ti. Dünyanın başlangıç noktasını Sultanahmet’te görün.

Sıfırıncı kilometre (million) anıtı yeryüzünün merkezi sayılırdı. Mesafeler buna göre ölçülürdü. Bütün yollar Roma’ya çıkar sözü, Constantinopolis Roma İmparatorluğu’nun başkenti olduktan sonra bütün yollar Constantnopolis’e çıkar diye değişti. 

Roma’da Collosium’un hemen yanında yer alan Millionarium Aerium sütunu dünyanın sıfırıncı kilometresi olarak kabul edilir ve mesafeler buradan hesaplanırdı. Başkent İstanbul’a taşınınca Hipodromun yanı başındaki Million Anıtı dünyanın merkezi kabul edldi. Doğuya ve batıya giden tüm mesafeler buradan nirengi alınarak ölçüldü. Anıt şehrin kurucusu Büyük Constantin tarafından inşa edildi. Bu anıtttan geriye Ayasofya’nın tam karşısında yer alan bir mermer sütun kalmıştır.

56. Yapabilirseniz mutlaka dilenci vapuruyla bir boğaz gezisi yapıp sahil boyunca uzanmış yalıları görün.

Ama en özeli kuşkusuz en eski ahşap yalı olan Anadoluhisarı’ndaki Amcazade Yalısı’dır. 317 yaşında olan bu yalı uzun süredir restorasyonda.

57. Soğukçeşme Sokağı’nı görün. Meydan açma hevesinin kurbanı bir mahallenin, Ayasofya Mahallesi’nin bakiyesidir.

58. Son olarak Karacaoğlan’a kulak verelim:

“Sual eylen bizden evvel gelene. Kim var imiş biz buralarda yoğ iken”

Henüz yorum yapılmamış

Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.